Svijet

"Teško putovanje" – Može li Obama da smiri Saudijce?

Veze Vašingtona sa dugogodišnjim saveznikom Saudijskom Arabijom posljednjih su mjeseci znatno pogoršane zbog američke politike na Bliskom istoku, a današnja posjeta Baraka Obame Rijadu mogla bi tek neznatno da poboljša tu situaciju.

No image - Haber.ba


Barack Obama (Foto: Topnews)

Kako piše BBC, na brifingu za novinare, uoči putovanja u Saudijsku Arabiju, američki zvaničnici rekli su vrlo malo konkretnih stvari o očekivanjima, ističući samo da je poseta “veoma važna”.

Ben Rouds, Obamin zamjenik nacionalnog savetnika za bezbjednost, priznaje da postoje neslaganja između dvije zemlje.

Sjenku na posjetu već je bacila odluka saudijskih vlasti da ne odobre vizu američkom novinaru iz Vašingtona, koji radi za “Džeruzalem post”. Bijela kuća je saopštila da je tom odlukom “veoma razočarana”.

Obama je poslednji put posjetio Rijad u maju 2009, baš uoči odlaska u Kairo gdje je održao govor o svojoj viziji novog angažovanja SAD sa muslimanima i Arapima.

Obama je tada, podsjeća BBC, bio “nov na poslu i popularan”, a kralj Abdulah je toplo pozdravio njegov izbor.

Ipak, iz Rijada je Obama tad otišao “praznih ruku”, pošto stari monarh nije bio oduševljen idejom američkog predsjednika o podršci ubrzanju izraelsko-palestinskog mirovnog procesa.

Od tada se u regionu štošta izmjenilo. U očima Saudijaca – ne nabolje. Tako da Obama ima “teško putovanje”.

Saudijci mu još nisu oprostili što je okrenuo leđa bivšem egipatskom predsedniku Hosniju Mubaraku 2011.

Aktivno su se protivili američkoj politici u post-revolucionarnom Egiptu i prošlog leta podržavali vojno svrgavanje islamističkog predsjednika Muhameda Morsija.

Kad su Amerikanci suspendovali veliki dio pomoći egipatskoj vojsci, zbog obračuna sa Muslimanskom braćom u avgustu, Rijad je obećao da će pomoći da se ta sredstva nadoknade.

SAD se polako vraćaju na uobičajene poslove sa Kairom, ali ovonedeljna sudska odluka o smrtnoj kazni za 500 Morsijevih pristalica – koju je Stejt department označio kao  “flagrantno zanemarivanje osnovne pravde” – dodaje još jedan pojas tenzije razgovoru Obame sa kraljem Abdulahom. Saudijska vlada je Muslimansku braću proglasila za terorističku organizaciju.

Već tri godine traju i duboka neslaganje Vašintona i Rijada oko sukoba u Siriji.

Kad je Obama u septembru odlučio da opozove vojne udare protiv snaga predsjednika Bašara al Asada, Saudijci su bili ljuti i Obamu označili kao slabića.

Saudijci smatraju da nema političkog rješenja za Siriju bez izmjene odnosa snaga na terenu – povećanjem vojne pomoći pobunjenicima.

Obama zasad ograničava pomoć na ne-vojnu i na obuku manjih grupa pobunjenika. Saudijci, istovremeno, aktivno naoružavaju pobunjenike i žele to da prošire, uz pomoć SAD.

BBC ocjenjuje da će kralj “pritisnuti” Obamu, jer vjeruje da je vrijeme za odlučniju akciju u Siriji, a da bi Obama mogao i doći u iskušenje da to uradi – kako bi uzvratio Putinu.

Egipat i Sirija jesu tačke neslaganja, ali – ukazuje BBC – ništa kao Iran.

Najveća američko-saudijska kriza počela je zbog angažovanja SAD sa novim iranskim predsjednikom Hasanom Ruhanijem prošle godine.

Saudijska Arabija osjetila se izneverenom kad se ispostavilo da su američki i iranski zvaničnici mjesecima tajno pregovarali o iranskom nuklearnom programu koji je pomogao da se utemelji put za prijelazni sporazum koji je u novembru postignut u Ženevi.

U znak protesta protiv američke politike u regionu, Saudijska Arabija je u oktobru odbila mjesto u Savjetu bezbjednosti UN, nakon što je više od godinu dana lobirala da dobije to mjesto.

Po nekim izvještajima, Saudijci su tražili od Pakistana da pomogne obuku sirijskih pobunjeničkih grupa, čak i za nuklearno naoružanje.

Obama će, navodi BBC, zato pokušati da ubjedi Saudijce da neće prihvatiti nikakav dugoročni nuklearni sporazum sa Iranom koji bi bio loš za Saudijsku Arabiju, ali i da je sporazum koji postavlja jasne granice nuklearnim ambicijama Teherana takođe u interesu Rijada.

Sa stanovišta Saudijaca, ta sunitska kraljevina našla se okružena iranskim šiitima i njihovim saveznicima u Iraku, Siriji, Libanu, Jemenu i Bahreinu. Saudijci se brinu da je Vašington ravnodušan zbog nervoze koja zbog toga vlada u Kraljevstvu.

U srži rascjepa saveznika je, zapravo, različito viđenje američke uloge u regionu.

Obama definiše najbolje ineterese SAD ne obazirući se šta Saudijci misle da je najbolje za njih – a to je nekad bilo nezamislivo kad su u pitanju Vašington i Rijad, posebno po pitanju Irana, primjećuje BBC.

Iako Vašington nema iluzija o Teheranu, nuklearni sporazum je prioritet broj jedan na Obaminom bezbjednosnom dnevnom redu, ukazuje BBC.

Prošle godine, Saudijci su upozorili da je kraljevstvo spremno da nastavi samo i da će da se okrene od Vašingtona.

Više od šest decenija, sporazum saveznika bio je “nafta za bezbjednost”. Iako SAD više nisu glavni uvoznik saudijske nafte, Saudijcima su potrebni Amerikanci – zbog bezbjednosti, konstatuje BBC i zaključuje:

“Nestalna saudijska politika mogla bi da ugrozi američke ciljeve, uključujući dogovor s Iranom, pa će predsjednik Obama vjerovatno pokušati da učvrsti veze sa kraljevstvom taman toliko da snizi temperaturu i osigura da Saudijci ostanu blizu.”

(nezavisne)


Facebook komentari

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije portala Haber.ba. Molimo autore komentara da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Portal Haber.ba zadržava pravo da obriše komentar bez prethodne najave i objašnjenja - Više o Uslovima korištenja...
Na vrh